Không phải một cuộc thử nghiệm

Điều đầu tiên cần khẳng định, E10 không phải là một loại nhiên liệu mới trên thế giới. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết, hơn 60 quốc gia đã triển khai chính sách pha trộn ethanol bắt buộc, trong đó E10 là mức phổ biến nhất.

Tại Mỹ, thị trường xăng sinh học đã phát triển theo mô hình tương đối hoàn chỉnh khi xăng E10 chiếm hơn 95% thị phần, với sản lượng ethanol khoảng 60 tỷ lít mỗi năm. Tại Liên minh châu Âu (EU), xăng E10 trở thành tiêu chuẩn phổ biến tại nhiều quốc gia như Đức và Pháp.

Nhiều nước Liên minh châu Âu (EU) đã chuyển đổi gần như toàn bộ xăng RON 95 sang xăng E10 nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải và trung hòa carbon. EU cũng xây dựng hệ thống quy chuẩn kỹ thuật linh hoạt, đi kèm cơ chế chứng chỉ carbon nhằm kiểm soát phát thải trong toàn chuỗi nhiên liệu, từ sản xuất nguyên liệu đến tiêu thụ cuối cùng.

Tại Thái Lan, xăng E10 đã được sử dụng để thay thế hoàn toàn xăng RON 91. Việc triển khai thành công chủ yếu nhờ duy trì mức giá E10 thấp hơn đáng kể so với xăng khoáng, đồng thời có chính sách điều hành nhất quán trong thời gian dài.

Tương tự, tại Philippines, Đạo luật Nhiên liệu sinh học (Biofuels Act of 2006) quy định toàn bộ xăng bán trên thị trường phải pha ethanol, với tỷ lệ E10 được áp dụng bắt buộc trên toàn quốc từ năm 2011.

Trên thế giới, xăng E10 hiện được xem là tiêu chuẩn nhiên liệu phổ biến, không còn là sản phẩm thay thế hay thử nghiệm như giai đoạn trước. Thực tế, ethanol được pha vào xăng không chỉ nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà còn giúp quá trình cháy sạch hơn, giảm phát thải khí độc hại và góp phần thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh mà nhiều quốc gia đang theo đuổi. Việt Nam không đứng ngoài xu thế đó.

Người dân đổ xăng E10 tại cửa hàng trên phường Bồ Đề, Hà Nội.

Từ E5 đến E10: Bước đi có sự chuẩn bị kỹ lưỡng

Nhìn lại cách đây gần một thập kỷ, khi xăng E5 bắt đầu được triển khai trên phạm vi toàn quốc, thị trường cũng từng xuất hiện không ít lo ngại. Người tiêu dùng đặt câu hỏi về chất lượng nhiên liệu, độ bền động cơ, mức tiêu hao nhiên liệu hay khả năng vận hành của phương tiện.

Tuy nhiên, sau nhiều năm sử dụng, E5 đã chứng minh tính ổn định và dần trở thành một phần quen thuộc của thị trường xăng dầu Việt Nam. Sự chuyển đổi sang E10 lần này thực chất là bước tiếp theo của lộ trình nhiên liệu sinh học đã được Chính phủ theo đuổi nhiều năm qua.

Khác với giai đoạn triển khai E5, hiện nay đa số ô tô và xe máy lưu hành tại Việt Nam đều được sản xuất trên nền tảng công nghệ toàn cầu, vốn đã được thiết kế để tương thích với nhiên liệu có chứa ethanol. Theo đánh giá của các chuyên gia kỹ thuật và các hiệp hội sản xuất ô tô, xe máy, phần lớn phương tiện đang lưu hành hoàn toàn có thể sử dụng E10 bình thường mà không cần cải tạo hay thay đổi kết cấu động cơ.

Điều đáng chú ý là trước khi E10 chính thức được áp dụng, Bộ Công Thương đã dành nhiều tháng để phối hợp với doanh nghiệp, địa phương và các đơn vị liên quan xây dựng lộ trình chuyển đổi.

Nguồn cung ethanol E100 được tính toán kỹ lưỡng. Với nhu cầu tiêu thụ xăng khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng, lượng ethanol cần cho phối trộn E10 vào khoảng 100.000m3. Trong đó, khoảng 25.000m3 được sản xuất trong nước và phần còn lại được chủ động từ nguồn nhập khẩu.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, riêng ba doanh nghiệp lớn gồm Petrolimex, PVOIL và Saigon Petro hiện đã sở hữu công suất phối trộn gần 900.000m3 mỗi tháng. Khi các dự án đang hoàn thiện đi vào vận hành, tổng công suất phối trộn sẽ vượt nhu cầu thực tế của thị trường.

Về phân phối, không chờ đến ngày 1/6, nhiều doanh nghiệp lớn như PVOIL, Petrolimex, đã bán thử nghiệm xăng E10 từ tháng 8/2025. Việc thử nghiệm và vận hành thực tế trong nhiều tháng qua là bước "chạy đà" cần thiết trước khi E10 chính thức trở thành loại nhiên liệu phổ biến trên thị trường.

Đáng chú ý, trong quá trình thử nghiệm và phân phối ban đầu, cơ quan quản lý chưa ghi nhận các phản ánh chính thức liên quan đến chất lượng nhiên liệu hay các tác động tiêu cực đối với động cơ phương tiện. Đây là cơ sở thực tiễn quan trọng để củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

Có thể thấy, lộ trình chuyển đổi xăng E10 đã được Việt Nam xây dựng theo hướng từng bước, có đánh giá tác động kỹ lưỡng. Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân: "Việc triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học không phải là quyết định mang tính áp đặt hay nhằm hạn chế quyền lựa chọn của người dân, mà xuất phát từ yêu cầu phát triển bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính”.

Bất cứ sự thay đổi nào liên quan đến hàng chục triệu phương tiện đều khó tránh khỏi tâm lý thận trọng. Nhìn từ thực tế chuẩn bị của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và kinh nghiệm quốc tế, có thể thấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn triển khai E10 với tâm thế chủ động và sự chuẩn bị tương đối toàn diện.

Không xảy ra gián đoạn nguồn cung trong quá trình chuyển đổi

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp.

Nhân viên kỹ thuật của PVOIL lấy mẫu, kiểm tra chất lượng xăng E10.

Trước hết là bảo đảm nguồn cung xăng E5, E10 ổn định cho thị trường; theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả và năng lực phối trộn của doanh nghiệp để không xảy ra gián đoạn nguồn cung trong quá trình chuyển đổi.

Thứ hai là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chất lượng nhiên liệu sinh học từ khâu phối trộn, tồn chứa, vận chuyển đến phân phối bán lẻ nhằm bảo đảm toàn bộ xăng E5, E10 lưu thông trên thị trường đáp ứng đúng quy chuẩn kỹ thuật.

Thứ ba là tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong đầu tư hạ tầng phối trộn, tồn chứa và phân phối nhiên liệu sinh học.

Thứ tư là đẩy mạnh công tác truyền thông, cung cấp thông tin khoa học, minh bạch và chính xác để người dân hiểu đúng về xăng sinh học, tránh tâm lý hoang mang hoặc thông tin chưa được kiểm chứng gây ảnh hưởng đến thị trường.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) vừa có văn bản gửi các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, thương nhân đầu mối sản xuất xăng dầu và thương nhân phân phối xăng dầu về việc bảo đảm nguồn cung xăng sinh học từ ngày 1/6.