Trong bối cảnh thời tiết bất lợi ảnh hưởng đến năng suất, sự chủ động của chính quyền, doanh nghiệp và người dân đang tạo nên bước chuyển quan trọng, hướng tới gia tăng giá trị bền vững cho quả vải thiều Bắc Ninh.

Chuyển hướng từ sản lượng sang chất lượng

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, đến nay, toàn tỉnh có 29.800 ha vải thiều, sản lượng ước đạt khoảng 95.068 tấn, bằng 59,5% kế hoạch đề ra. Dù sản lượng giảm so với kỳ vọng, song chất lượng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu tiếp tục được nâng lên, mở ra cơ hội gia tăng giá trị cho sản phẩm.

Năm 2026, sản xuất vải thiều của tỉnh Bắc Ninh đối diện nhiều thách thức do điều kiện thời tiết không thuận lợi, đặc biệt trong giai đoạn phân hóa mầm hoa. Nhiệt độ cao, rét ngắn khiến nhiều diện tích vải phát triển lộc đông, tỷ lệ ra hoa không đồng đều, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.

Trước thực tế này, tỉnh Bắc Ninh đã chủ động điều chỉnh chiến lược sản xuất vải thiều, lấy chất lượng làm trọng tâm. Diện tích sản xuất vải thiều theo tiêu chuẩn VietGAP đạt 17.500 ha, chiếm gần 59% tổng diện tích; diện tích vải đạt tiêu chuẩn GlobalGAP tiếp tục được duy trì và mở rộng lên 255 ha, phục vụ xuất khẩu vào các thị trường cao cấp.

Phân loại, đóng gói vải chính vụ xuất khẩu.

Không chỉ dừng ở tiêu chuẩn sản xuất, công tác kiểm soát chất lượng quả vải được siết chặt từ khâu chăm sóc, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đến thu hoạch, sơ chế và đóng gói. Hệ thống mã số vùng trồng với 241 mã và 42 cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu được quản lý chặt chẽ, trở thành "giấy thông hành” để vải thiều Bắc Ninh tiếp cận các thị trường quốc tế.

Thực tế tại các vùng trồng vải thiều của Bắc Ninh cho thấy, người dân đã thay đổi tư duy sản xuất. Ông Bùi Mạnh Thắng, xã Lục Ngạn, tỉnh Bắc Ninh cho biết: "Gia đình tôi cùng các hộ dân khác tập trung chăm sóc cây vải không chỉ đẹp về mẫu mã sản phẩm mà còn giữ được chất lượng, an toàn thực phẩm, đảm bảo vùng trồng vải sạch.”

Cùng với đó, chính quyền cơ sở tăng cường hướng dẫn, giám sát sản xuất vải thiều bảo đảm theo tiêu chuẩn. Ông Phạm Văn Hân, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phúc Hòa, tỉnh Bắc Ninh, khẳng định: "Chúng tôi đã thực hiện rất chặt chẽ xây dựng mã vùng trồng và quản lý các mã vùng trồng này. Giao cho phòng kinh tế phối hợp, chỉ đạo các hợp tác xã đăng ký xây dựng mã vùng trồng, sản xuất vải thiều theo quy trình VietGAP và GlobalGAP được tuân thủ nghiêm ngặt.”

Với quy mô sản xuất lớn hơn như hợp tác xã, việc tuân thủ quy trình kỹ thuật được coi là yếu tố sống còn. Ông Phan Văn Nết, Giám đốc Hợp tác xã Phì Điền cho biết: "Chúng tôi thường xuyên đi giám sát, chỉ đạo tổ sản xuất, sản xuất vải thiều theo đúng quy chuẩn VietGAP và GlobalGAP như ghi nhật ký, chăm sóc đúng quy trình.”

Mở rộng thị trường, đa dạng kênh tiêu thụ

Song song với nâng cao chất lượng, vụ vải thiều 2026 Bắc Ninh tập trung đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ. Năm nay, vải thiều của tỉnh đã được cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia, Thái Lan… với sản lượng hàng trăm nghìn tấn.

Nhiều doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh tham gia liên kết tiêu thụ, ký kết hợp đồng ngay từ đầu vụ, trong đó có những doanh nghiệp lớn như: Amway, Rồng Đỏ, Toàn Cầu, Dragon Garden… đã đến làm việc, trao đổi nhu cầu thu mua, góp phần tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Đáng chú ý, thương mại điện tử tiếp tục trở thành kênh tiêu thụ quan trọng của quả vải thiều Bắc Ninh. Các sàn thương mại điện tử như TikTok Shop, Shopee, Sendo… không chỉ hỗ trợ tiêu thụ trong nước mà còn mở rộng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế thông qua hình thức bán hàng trực tuyến và livestream tại vườn.

Ông Phạm Văn Thịnh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh cho biết: "Để nâng cao hiệu quả tiêu thụ vải thiều năm 2026, Bắc Ninh sẽ tận dụng mạnh mẽ các nền tảng thương mại điện tử. Viettel Post được giao vận hành gian hàng nông sản.

Đồng thời, các sàn thương mại điện tử như TikTok Shop, Sendo, Shopee tiếp tục được đẩy mạnh. Hình thức livestream bán hàng trực tiếp tại vườn được khuyến khích nhằm tạo trải nghiệm chân thực cho người tiêu dùng. Xây dựng kế hoạch đưa vải thiều lên các nền tảng thương mại điện tử nội địa Trung Quốc, kết hợp với phát triển du lịch nông nghiệp…”

Việc chuyển đổi từ phương thức bán hàng truyền thống sang môi trường số không chỉ giúp tăng khả năng tiêu thụ mà còn nâng cao giá trị thương hiệu vải thiều Bắc Ninh. Khi sản phẩm được truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo chất lượng, việc tiếp cận người tiêu dùng quốc tế trở nên thuận lợi hơn.

Một trong những điểm nhấn của vụ vải thiều năm 2026 của Bắc Ninh là việc gắn sản xuất với xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch trải nghiệm. Toàn tỉnh đã lựa chọn 117 "vườn vải đẹp” với diện tích hơn 114 ha, sản lượng gần 935 tấn để phục vụ xuất khẩu và du lịch.

Du khách tham quan, trải nghiệm tại vườn vải.

Các vườn vải này không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn có cảnh quan đẹp, tạo điều kiện phát triển mô hình du lịch nông nghiệp, thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm và tiêu thụ sản phẩm tại chỗ.

Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng thương hiệu, nhãn mác, bao bì, nâng cao giá trị gia tăng thông qua chế biến, bảo quản sau thu hoạch. Việc hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ giúp giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng vải.

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp địa phương cũng nhận định, từ nay đến cuối vụ, sản xuất vải thiều vẫn đối mặt nhiều khó khăn như thời tiết nắng nóng, mưa bất thường gây nứt quả; sâu bệnh phát sinh; yêu cầu khắt khe về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm từ các thị trường nhập khẩu.

Trước những thách thức này, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh tiếp tục chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát vùng trồng, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm; đồng thời phối hợp các ngành, đơn vị đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường mới.

Với sự chủ động chuyển hướng từ "sản lượng” sang "chất lượng,” kết hợp mở rộng thị trường và đa dạng kênh tiêu thụ, vải thiều Bắc Ninh năm 2026 đang từng bước khẳng định giá trị trên thị trường trong nước và quốc tế.

Đây không chỉ là giải pháp ứng phó với khó khăn trước mắt mà còn là hướng đi bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương trong dài hạn.