Linh hoạt chuyển đổi

Giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi là những yếu tố quan trọng quyết định năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên, tính đến đầu tháng 4/2026, giá nhiều loại vật tư nông nghiệp tăng cao so với cùng kỳ, ảnh hưởng lớn đến khả năng đầu tư thâm canh của nông dân. Khảo sát thị trường cho thấy, giá phân bón tăng mạnh, nhất là đạm urê và kali nhập khẩu. Cụ thể, phân đạm khoảng 16 nghìn đồng/kg, tăng 37%; phân lân khoảng 7 nghìn đồng/kg, tăng 19%; kali khoảng 13 nghìn đồng/kg, tăng 19%. Tương tự, các loại thuốc bảo vệ thực vật tăng từ 10-15%; giá giống cây trồng như ngô, thóc tăng 5-10%.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, từ ngày 1/4/2026, thức ăn chăn nuôi tiếp tục tăng thêm khoảng 200-400 đồng/kg. Theo các đơn vị kinh doanh, nguyên nhân chủ yếu do xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí vận tải tăng cao. Bên cạnh đó, một số quốc gia sản xuất và cung ứng phân bón lớn trên thế giới, trong đó có Trung Quốc đang áp dụng chính sách hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nhu cầu trong nước, khiến nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp.

Giá vật tư tăng đồng loạt khiến chi phí sản xuất đội lên, gây áp lực trực tiếp lên các hộ trồng trọt, chăn nuôi. Gia đình anh Dương Tùng Lâm, thôn Ngọc Yên, xã Tân Yên là một trong những hộ trồng măng lục trúc và chăn nuôi thủy sản quy mô lớn. Để duy trì sản xuất với diện tích 5 ha, khoảng 4 nghìn búi măng, mỗi năm gia đình sử dụng từ 180-200 tấn phân bón. Trước biến động giá vật tư, anh chủ động điều chỉnh cơ cấu sản xuất theo hướng tuần hoàn. Hiện gia đình liên kết với một số trang trại trong tỉnh để thu mua chất thải chăn nuôi, ủ với chế phẩm sinh học trong khoảng 2 tháng trước khi đưa vào sử dụng.

Bên cạnh đó, nguồn phụ phẩm nông nghiệp như rơm, rạ, rau, củ, quả dư thừa được tận dụng để ủ lên men, tạo ra dung dịch giàu dinh dưỡng phục vụ tưới cây, phần bã tiếp tục được sử dụng làm phân bón. Theo anh Lâm, từ tháng 4 đến tháng 5 là giai đoạn cây măng bước vào thời kỳ phân hóa mầm, thời điểm có ý nghĩa quyết định đến năng suất và chất lượng vụ thu hoạch. Do đó, gia đình tập trung bón phân đúng thời điểm, ưu tiên phân hữu cơ nhằm kích thích mầm măng phát triển đồng đều.

Tương tự, Hợp tác xã Hệ sinh thái nông nghiệp Mạnh An, xã Quang Trung đang nuôi hơn 1 nghìn con gà và 100 con lợn thịt, mỗi tháng các thành viên phải chi phí hàng chục triệu đồng mua thức ăn chăn nuôi. Từ cuối năm 2025, khi giá thức ăn chăn nuôi có xu hướng tăng, các thành viên áp dụng giải pháp tăng cường dùng thức ăn chăn nuôi chế biến từ phụ phẩm nông nghiệp, giảm bớt chi phí thức ăn công nghiệp.

Cụ thể, thân, lá, bã từ cây dược liệu được băm nhỏ, trộn cùng ngô, khoai, sắn, đậu tương, bột cá, cám gạo, sau đó ép thành thức ăn chăn nuôi dạng viên. Khi sử dụng thức ăn có nguồn gốc từ thảo dược, vật nuôi tăng sức đề kháng, sinh trưởng, phát triển tốt, thịt săn chắc, bổ dưỡng.

Không chỉ ở các xã Tân Yên, Quang Trung, nông dân tại nhiều địa phương trong tỉnh cũng đang linh hoạt thích ứng với biến động thị trường, giảm phụ thuộc vào phân hóa học, tiết kiệm chi phí đầu vào, đồng thời bảo vệ môi trường. Điển hình như ông Hoàng Đình Quê, phường Tân An đã tận dụng chất thải chăn nuôi để nuôi trùn quế. Sinh vật này tiếp tục được sử dụng làm thức ăn cho vật nuôi và tạo ra phân hữu cơ chất lượng cao cho cây trồng.

Hay Hợp tác xã Thực phẩm sạch Hoàng Gia, phường Đa Mai áp dụng phương pháp ủ lên men trái cây, rau, củ bỏ đi thành nước tưới và chế biến thức ăn chăn nuôi tại chỗ. Hiện Hợp tác xã duy trì quy mô hơn 100 con bò, 50 lợn nái, hơn 100 con lợn rừng, cùng gần 1 ha diện tích trồng cỏ, ngô làm thức ăn cho vật nuôi.

Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả

Bắc Ninh có diện tích trồng trọt lớn, quy mô chăn nuôi đứng trong nhóm đầu cả nước nên lượng vật tư nông nghiệp sử dụng rất lớn. Giá vật tư tăng cao đã tác động mạnh đến toàn bộ chuỗi sản xuất. Trước áp lực chi phí đầu vào sản xuất gia tăng, ngành Nông nghiệp đã nhanh chóng triển khai nhiều giải pháp.

Ông Dương Thanh Tùng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, mỗi năm, hoạt động sản xuất của ngành Nông nghiệp toàn tỉnh thải ra hàng trăm nghìn tấn phụ phẩm. Số lượng này hoàn toàn có thể tái tạo làm thức ăn chăn nuôi hoặc phân bón cho cây trồng. Từ những mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn hiệu quả, đơn vị chỉ đạo cơ quan chuyên môn tập trung hướng dẫn người dân sử dụng phân bón tiết kiệm, cân đối, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ thay thế một phần phân vô cơ. Tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật, giúp hạ giá thành và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Những ngày qua, các đơn vị như: Trung tâm Khuyến nông, Hội Nông dân tỉnh, Trạm kiểm dịch và bảo vệ thực vật các khu vực đẩy mạnh tập huấn, hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ. Việc sử dụng phân bón theo nguyên tắc "5 đúng” (đúng loại, đúng liều lượng, đúng lúc, đúng cách, đúng thời tiết/mùa vụ) được phổ biến rộng rãi.

Đồng hành với nhà nông, các doanh nghiệp cung ứng vật tư nông nghiệp trong tỉnh cũng có động thái tích cực. Công ty cổ phần Vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Giang - đơn vị chiếm thị phần phân bón lớn trên địa bàn tỉnh đã chuẩn bị nguồn cung từ sớm, bảo đảm đủ lượng phân bón, giống cây trồng phục vụ sản xuất. Một số mặt hàng được nhập trước khi giá thế giới tăng mạnh nên giá bán vẫn ổn định, góp phần giảm áp lực cho người dân. Doanh nghiệp tiếp tục triển khai chương trình cung ứng phân bón trả chậm, nhất là tại các vùng sản xuất tập trung.

Được biết, thời gian này, các ngành chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm lĩnh vực sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp, bảo vệ quyền lợi người sản xuất.