Phát biểu đề dẫn Hội thảo "Những vấn đề đặt ra đối với văn học nghệ thuật trong không gian văn hóa Bắc Ninh hiện nay", ông Đỗ Văn Phong, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Bắc Ninh nhấn mạnh: Hội thảo diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, khi Đại hội đại biểu Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Bắc Ninh khóa I, nhiệm kỳ 2026 - 2031 vừa tổ chức thành công và Bắc Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Vị thế mới mở ra nhiều cơ hội phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc xây dựng môi trường văn hóa, phát triển con người và khẳng định bản sắc địa phương trong tiến trình đô thị hóa, hiện đại hóa.

Bắc Ninh là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hiến và cách mạng, nổi bật với di sản Dân ca Quan họ, truyền thống khoa bảng, hệ thống di sản văn hóa vật thể, phi vật thể cùng những phong tục, tập quán và cốt cách con người Kinh Bắc. Đây là nguồn lực quan trọng cho hoạt động sáng tạo văn học nghệ thuật. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra không chỉ là lưu giữ di sản mà còn phải làm cho các giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, được các thế hệ hiểu đúng, thực hành, sáng tạo và trao truyền.

Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Đỗ Văn Phong báo cáo đề dẫn.

Trong bối cảnh Bắc Ninh phát triển mạnh về công nghiệp, đô thị và giao lưu văn hóa, cơ cấu dân cư, không gian sống và phương thức sinh hoạt cộng đồng đang có nhiều thay đổi. Thực tiễn đó đặt văn học nghệ thuật trước yêu cầu vừa kế thừa vừa đổi mới; vừa phản ánh chiều sâu lịch sử, vừa nhận diện những biến đổi của hiện thực; vừa bảo tồn giá trị truyền thống vừa tìm kiếm phương thức biểu đạt phù hợp với công chúng đương đại.

Hiện nay, đội ngũ văn nghệ sĩ thành phố với sự tham gia của nhiều thế hệ, sinh hoạt trong các chi hội chuyên ngành như: Văn xuôi, Thơ, Âm nhạc, Mỹ thuật, Sân khấu, Nhiếp ảnh, Văn nghệ dân gian và Kiến trúc. Thời gian qua, nhiều tác phẩm đã tập trung phản ánh công cuộc đổi mới, xây dựng quê hương; góp phần lưu giữ những giá trị lịch sử, truyền thống khoa bảng, di sản văn hóa và không gian làng nghề...

Đại biểu dự hội thảo.

Tuy nhiên, hoạt động sáng tác văn học nghệ thuật vẫn còn những hạn chế. Số lượng tác phẩm ngày càng tăng nhưng chưa có nhiều tác phẩm thực sự tiêu biểu, có chiều sâu tư tưởng và sức lan tỏa tương xứng với tầm vóc, sự chuyển mình của quê hương.

Một bộ phận sáng tác còn thiếu sự phát hiện mới, chưa đi sâu phản ánh những vấn đề lớn của đời sống xã hội. Việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, quảng bá tác phẩm và khai thác giá trị di sản để phát triển công nghiệp văn hóa còn chậm. Đời sống của một bộ phận văn nghệ sĩ vẫn gặp khó khăn, ảnh hưởng đến điều kiện lao động sáng tạo.

Hội thảo "Những vấn đề đặt ra đối với văn học nghệ thuật trong không gian văn hóa Bắc Ninh hiện nay" tập trung đánh giá toàn diện thực trạng văn học nghệ thuật Bắc Ninh; xác định những yêu cầu mới đối với hoạt động sáng tạo trong mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, bảo tồn và phát triển; đề xuất giải pháp có tính khả thi, làm cơ sở xây dựng Đề án Phát triển văn học nghệ thuật thành phố Bắc Ninh giai đoạn 2027 - 2035.

Nhà báo Trần Đức, Phó Giám đốc Báo và Phát Thanh, Truyền hình Bắc Ninh phát biểu tham luận về giải pháp đưa tác phẩm văn học nghệ thuật đến gần công chúng.

Tham luận tại hội thảo, các ý kiến tập trung phân tích thực trạng, nhận diện những yêu cầu mới và đề xuất giải pháp phát triển văn học nghệ thuật Bắc Ninh trong giai đoạn hiện nay. Trong đó, chú trọng nâng cao chất lượng sáng tác gắn với thực tiễn quê hương đang chuyển mình; khuyến khích văn nghệ sĩ khai thác những đề tài mới về đời sống công nhân, quá trình đô thị hóa, sự biến đổi trong quan hệ gia đình, cộng đồng và khát vọng của thế hệ trẻ. Cùng với đó là yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Kinh Bắc, đưa các giá trị truyền thống vào giáo dục, sinh hoạt cộng đồng, du lịch và sáng tạo nghệ thuật, bảo đảm hài hòa giữa kế thừa và đổi mới.

Ngoài ra, tăng cường chính sách hỗ trợ, đặt hàng sáng tác, tổ chức trại sáng tác, bồi dưỡng chuyên môn, phát hiện và phát triển tài năng trẻ; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong lưu trữ, quảng bá, phổ biến tác phẩm và bảo vệ bản quyền. Một nội dung quan trọng khác là đổi mới phương thức hoạt động của Hội, nâng cao chất lượng các chi hội chuyên ngành, tăng cường kết nối giữa sáng tác, nghiên cứu, lý luận, phê bình và phổ biến tác phẩm.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Hội thảo hướng tới mục tiêu xây dựng nền văn học nghệ thuật vừa kế thừa chiều sâu văn hóa Kinh Bắc, vừa phản ánh sinh động nhịp sống hiện đại; góp phần bồi đắp bản sắc, nâng cao đời sống tinh thần và xây dựng con người Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Kết quả hội thảo là cơ sở để Hội Văn học Nghệ thuật thành phố nghiên cứu, tiếp thu vào chương trình công tác; phục vụ xây dựng Đề án Phát triển văn học nghệ thuật thành phố Bắc Ninh, giai đoạn 2027 - 2035.