Chùa Tổ Phúc Nghiêm, mạch ngầm linh thiêng bên dòng sông Đuống
Cập nhật: Thứ tư, 13/5/2026 | 2:11:39 PM
Ẩn mình giữa không gian thanh bình của phường Song Liễu, nơi dòng sông Đuống miệt mài bồi đắp phù sa cho vùng đất Kinh Bắc, có một ngôi cổ tự thầm lặng lưu giữ linh hồn của cả một vùng di sản. Phúc Nghiêm Tự hay còn gọi là Chùa Tổ chính là "tọa độ khởi nguồn" của hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp vùng Luy Lâu xưa.
Giữa sắc xanh của cỏ cây và những đóa hoa dại, Chùa Tổ hiện lên như một gạch nối nhẹ nhàng giữa cõi thực và cõi thiền. Sự tĩnh mịch bao trùm lấy không gian, nơi dòng thời gian như ngừng lại để bảo giữ những giá trị nguyên bản của vùng đất khởi nguồn đạo pháp.
Cùng với những ngôi cổ tự vùng Thuận Thành, nơi đây đã đặt nền móng
đầu tiên cho sự hình thành Phật giáo bản địa Việt Nam qua huyền tích
Phật mẫu Man Nương. Bước qua những biến thiên của thời gian, mạch ngầm
linh thiêng ấy vẫn đang chảy trong từng nếp mái rêu phong, trong sắc đỏ
rực rỡ của những hàng cột gỗ lim và trong nhịp sống bền bỉ của người dân
nơi đây.
Phóng sự ảnh của phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) sẽ
đưa độc giả chiêm ngưỡng vẻ đẹp thâm nghiêm, tĩnh tại của di tích, đồng
thời ghi nhận nỗ lực của chính quyền địa phương và cộng đồng trong việc
trân trọng, phát huy giá trị di sản giữa nhịp sống hối hả hôm nay.
Nhìn từ trên cao, Chùa Tổ Phúc Nghiêm Tự hiện lên như một
mạch nguồn lịch sử, nơi những nếp ngói đỏ rực đan xen chặt chẽ với
những tán cây xanh rì. Lối kiến trúc mạch lạc: những dãy hành lang bao
quanh điện thờ trung tâm, tạo nên một không gian đóng mở đầy tinh tế.
Mỗi mái nhà, mỗi tán cây đều mang trong mình một sức sống mãnh liệt,
thầm lặng kể về sự trường tồn của tâm linh giữa mạch sống đời thường của
vùng đất Kinh Bắc.
Nếp mái ngói mũi hài nhuốm màu sương gió, đan xen cùng hệ
thống vì kèo gỗ vững chãi, tạo nên một bản hòa tấu giữa sức mạnh của mộc
và sự thanh thoát của những mái đao cong vút. Từng viên ngói, từng nét
chạm trổ như đang kể câu chuyện về một 'tọa độ khởi nguồn' của hệ thống
Tứ Pháp, nơi đạo pháp và dân tộc đã hòa quyện suốt hàng ngàn năm.
Nơi cung cấm, gương mặt Phật mẫu Man Nương hiện lên với vẻ
bao dung và tĩnh tại vô ngần. Người không chỉ là một huyền tích, mà là
người Mẹ tâm linh đã khai mở đạo pháp, sinh ra hệ thống Tứ Pháp vùng Dâu
- Luy Lâu xưa. Trong không gian thâm nghiêm của Chùa Tổ, ánh nhìn thấu
thị của Người như đang vỗ về, che chở cho những ước nguyện thiện lành
của muôn dân dọc dòng sông Đuống đỏ nặng phù sa.
Phật mẫu Man Nương ngự giữa nội cung, nơi thời gian dường
như ngưng đọng sau làn khói nhang trầm mặc. Mỗi chi tiết từ đường kim
mũi chỉ trên sắc phục đến ánh mắt hiền từ của Người đều như nhắc nhở về
một cội nguồn văn hóa bất diệt, nơi đức tin không xa rời nhân thế mà
luôn đồng hành, an ủi tâm hồn Việt qua bao thăng trầm.
Từng nhành hoa huệ trắng ngát hương, từng câu đối vàng rực
trên cột trụ không chỉ làm đẹp thêm chốn cửa Phật, mà còn tạo nên một
cảm giác an nhiên lạ kỳ, đưa con người rời xa những ồn ào của đời thực
để tìm về với bản ngã thiện lương.
Giữa không gian thanh tịnh, tượng Địa Tạng Vương Bồ Tát hiện
lên đầy uy nghiêm nhưng cũng vô cùng gần gũi. Tay cầm tích trượng thức
tỉnh chúng sinh, tay nâng viên ngọc minh châu soi đường chỉ lối, sắc
vàng thếp trên tượng Bồ Tát tỏa ra ánh sáng của lòng từ bi vô lượng.
Sự kết hợp giữa các pho tượng sơn son thếp vàng tạo nên một
dòng chảy văn hóa xuyên suốt, minh chứng cho bàn tay khéo léo và tâm
hồn thuần hậu của người dân Kinh Bắc trong việc gìn giữ và bồi đắp cho
ngôi cổ tự khởi nguồn Tứ Pháp này.
Chiếc khánh đồng không những là biểu tượng của trí tuệ mà
còn là sứ giả âm thanh, kết nối lòng người với sự tĩnh tại của Phúc
Nghiêm Tự.
Đối với người dân địa phương, Chùa Tổ không chỉ là một di
tích lịch sử quốc gia, mà còn là bến đỗ tinh thần, nơi mỗi gia đình tìm
về để cầu mong sự che chở và giữ gìn những giá trị đạo đức truyền thống.
Không gian xung quanh chùa khoáng đạt với hồ nước hòa quyện
cùng nét thâm nghiêm của kiến trúc của chùa, tạo nên một bản giao hưởng
bình yên, đưa lòng người tìm về với sự thư thái và an nhiên tự tại giữa
lòng di sản Kinh Bắc. Không gian xung quanh chùa khoáng đạt với hồ
nước hòa quyện cùng nét thâm nghiêm của kiến trúc của chùa, tạo nên một
bản giao hưởng bình yên, đưa lòng người tìm về với sự thư thái và an
nhiên tự tại giữa lòng di sản Kinh Bắc.
Trong ảnh, đoàn du khách đến từ Nhật Bản đang chăm chú tìm
hiểu về những giá trị lịch sử được khắc ghi trên hệ thống kiến trúc cổ
tại Phúc Nghiêm Tự. Sự giao thoa văn hóa giữa những người bạn phương xa
và di sản nghìn năm vùng Kinh Bắc không chỉ khẳng định tầm vóc của hệ
thống tín ngưỡng Tứ Pháp, mà còn mở ra triển vọng về một điểm đến du
lịch văn hóa tâm linh đặc sắc trên bản đồ di sản thế giới.
"Chúng tôi không chỉ thấy một ngôi chùa đẹp, mà còn thấy
được cả một câu chuyện lịch sử dài phía sau qua lời giới thiệu về Phật
mẫu Man Nương. Cảm ơn các bạn đã gìn giữ một di sản tuyệt vời như thế
này." Ông NISHIMURA.NOBUHIRO du khách Nhật Bản chia sẻ cảm xúc.
Dấu ấn kiến trúc đặc trưng chứa đựng những triết lý sâu xa
của Phật giáo vùng Kinh Bắc. Giữa ánh sáng trí tuệ và di sản nghìn năm,
tạo nên một không gian thoát tục, đưa lòng người về với sự tĩnh tại và
an nhiên.
"Chúng tôi luôn tâm niệm rằng, việc giữ gìn từng nếp mái,
pho tượng hay những tấm văn bia cổ không chỉ là bảo tồn một di sản vật
chất, mà là đang bảo vệ một sợi dây kết nối thế hệ hôm nay với lòng bao
dung và trí tuệ của tổ tiên. Mỗi du khách hay người dân khi về đây,
ngoài việc chiêm bái, chúng tôi hy vọng họ sẽ cảm nhận được sự bình an
và tiếp thêm động lực để sống thiện lương, trân trọng những giá trị
nguồn cội của dân tộc." Thầy Thích Thanh Dũng, trụ trì chùa Tổ Phúc
Nghiêm chia sẻ.
"Chùa Tổ (Phúc Nghiêm Tự) là báu vật không chỉ của riêng
Song Liễu mà là của cả vùng di sản Kinh Bắc. Chính vì vậy, chính quyền
địa phương luôn đặt công tác bảo tồn, giữ gìn các hiện vật là nhiệm vụ
trọng tâm để vừa phát huy giá trị tâm linh, vừa tạo tiền đề phát triển
du lịch văn hóa bền vững cho địa phương" – ông Nguyễn Nhân Cường, Chủ
tịch UBND xã Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh cho biết.
Việc gìn giữ những giá trị nguyên bản tại
Chùa Tổ (Phúc Nghiêm Tự) không chỉ dừng lại ở các nghi lễ tôn giáo mà
còn nằm ở trách nhiệm bảo tồn các hiện vật lịch sử quý hiếm. Những tấm
bia đá, hệ thống tượng pháp và kiến trúc cổ tại đây là nguồn sử liệu
trực tiếp về sự hình thành của hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp, một di sản
văn hóa đặc trưng của vùng Kinh Bắc.
Sự quan tâm và sát sao của chính quyền địa phương trong việc quản lý,
giám sát không gian di sản thời gian qua đã góp phần quan trọng trong
việc bảo vệ nguyên trạng cảnh quan và các cổ vật tại chùa. Đây là tiền
đề cần thiết để địa phương tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn
trong việc nghiên cứu, đánh giá đúng tầm vóc của di tích. Trong dòng
chảy hối hả của đời sống hiện đại, sự gắn kết giữa di sản và công tác
quản lý thực tế chính là chìa khóa để Phúc Nghiêm Tự mãi là điểm tựa văn
hóa, tâm linh vững chắc của cộng đồng.
Tối 19-5, tại Trung tâm Nghệ thuật Âu Cơ (Hà Nội), dưới sự chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Báo Văn hóa phối hợp với các đơn vị tổ chức chương trình nghệ thuật chính luận “Sáng mãi tên Người”.
Liên tiếp tổ chức thành công các sự kiện văn hóa quy mô lớn, tạo dấu ấn đậm nét, Bắc Ninh ngày càng khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Thấm nhuần lời dạy của Người, Bắc Ninh luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, biến di sản thành sức mạnh phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Tối 18-5, tại xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An tổ chức khai mạc Lễ hội Làng Sen năm 2026, mở đầu cho chuỗi hoạt động ý nghĩa chào mừng kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 / 19-5-2026).