Tham dự buổi lễ có đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ và đại diện một số cơ quan trung ương. Đại biểu tỉnh Bắc Ninh có các đồng chí Tỉnh ủy viên: Nghiêm Xuân Hưởng, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh; Phan Thế Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; các đồng chí nguyên lãnh đạo tỉnh; đại diện một số sở, ngành tỉnh, các nhà khoa học, các vị chức sắc tôn giáo, cán bộ địa phương cùng đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.

Đồng chí Phan Thế Tuấn trao Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt của Thủ tướng Chính phủ đối với Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà cho đại diện lãnh đạo địa phương.

Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà nằm trong không gian làng cổ Thổ Hà bên bờ Bắc sông Cầu – vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa xứ Kinh Bắc. Quần thể gồm 3 công trình chính: Đình Thổ Hà tôn thờ Thành hoàng và là trung tâm sinh hoạt cộng đồng; chùa Thổ Hà (Đoan Minh tự) - nơi sinh hoạt Phật giáo của Nhân dân; từ chỉ Thổ Hà thờ Khổng Tử cùng các bậc tiên hiền, thể hiện truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của cộng đồng cư dân địa phương.

Đại diện lãnh đạo Ban Tôn giáo Chính phủ tặng hoa chúc mừng phường Vân Hà.

Theo các tư liệu lịch sử và văn bia Hán Nôm còn lưu giữ, đình Thổ Hà được xây dựng từ năm 1692 thời Lê Trung Hưng; chùa Thổ Hà có dấu tích kiến trúc từ thế kỷ XVII; từ chỉ được dựng thờ các bậc tiên hiền và khuyến khích tinh thần hiếu học của làng. Trải qua nhiều thế kỷ, các công trình đã được Nhân dân gìn giữ, trùng tu, tôn tạo qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Đồng chí Phan Thế Tuấn tặng hoa chúc mừng phường Vân Hà và tổ dân phố Thổ Hà.

Quần thể di tích hiện lưu giữ nhiều di vật, cổ vật quý như hệ thống bia đá cổ có niên đại từ thế kỷ XVII đến XIX, kiệu bát cống, bộ bát bửu, đồ thờ gỗ sơn son thếp vàng cùng gần 100 pho tượng Phật cổ tại chùa Thổ Hà. Đặc biệt, cửa võng đình Thổ Hà là kiệt tác chạm khắc gỗ thời Lê Trung Hưng với các đề tài rồng, phượng, hoa lá tinh xảo đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia.

Tại buổi lễ, đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công bố Quyết định số 266/QĐ-TTg ngày 11/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đối với quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà.

Lễ rước tại lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thế Tuấn nhấn mạnh, việc quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với những giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu của di tích đồng thời khẳng định vị trí quan trọng của di sản trong kho tàng văn hóa dân tộc.

Trải qua nhiều thế kỷ hình thành và phát triển, quần thể di tích gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng làng cổ Thổ Hà bên dòng sông Cầu, phản ánh sinh động lịch sử, văn hóa và truyền thống của cư dân vùng Kinh Bắc. Quần thể di tích nổi bật về kiến trúc, nghệ thuật, khoa học và đời sống văn hóa - xã hội, với nhiều hiện vật, tư liệu quý, đặc biệt là hệ thống kiến trúc cổ, các mảng chạm khắc tinh xảo và kho tượng Phật có giá trị. Đây cũng là không gian văn hóa đặc sắc gắn với các lễ hội truyền thống, làng nghề và dân ca Quan họ Bắc Ninh.

Múa sênh tiền tại lễ hội Thổ Hà.

Thời gian tới, tỉnh Bắc Ninh tiếp tục tăng cường công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích theo hướng khoa học, bền vững; phát huy vai trò của cộng đồng trong gìn giữ di sản; gắn bảo tồn di tích với phát triển du lịch văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Kinh Bắc và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Tại buổi lễ, đồng chí Nguyễn Văn Tình, Chủ tịch UBND phường Vân Hà cho biết: Việc quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt không chỉ là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ và Nhân dân địa phương mà còn là sự ghi nhận đối với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Phường Vân Hà tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn của tỉnh xây dựng quy hoạch tổng thể bảo tồn, tu bổ và tôn tạo quần thể di tích theo đúng quy định của Luật Di sản văn hóa; tăng cường công tác quản lý, gìn giữ các yếu tố gốc của di tích, bảo đảm tính nguyên trạng và giá trị lịch sử lâu dài.

Địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục truyền thống trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ; phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc như dân ca quan họ, lễ hội truyền thống, làng nghề gốm cổ gắn với phát triển du lịch văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh Thổ Hà – vùng đất giàu bản sắc của quê hương Kinh Bắc.

Hát quan họ trên sông Cầu tại lễ hội Thổ Hà.

Sự kiện đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt được tổ chức trong khuôn khổ lễ hội truyền thống Thổ Hà năm 2026. Lễ hội diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 8 đến 10/3/2026 (tức ngày 20 đến 22 tháng Giêng) tại khu trung tâm đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà. Trong thời gian diễn ra lễ hội, nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian và trình diễn nghệ thuật truyền thống được tổ chức, tạo không khí vui tươi, phấn khởi đầu xuân.