Vở ca kịch "Cô gái làng Quan họ" được đạo diễn Nguyễn Ngọc Cao dàn dựng theo kịch bản của tác giả Nguyễn Đức Minh với sự cố vấn nghệ thuật của Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Thị Mùi (Thúy Mùi). Tác phẩm được dàn dựng công phu dựa trên chất liệu âm nhạc chủ đạo là dân ca quan họ để kể câu chuyện cảm động về tình yêu, số phận và khát vọng của người con gái làng quan họ giữa bối cảnh xã hội đầy biến động đầu thế kỷ XX.

Ngoài màn khai từ, vở ca kịch gồm 5 phân cảnh với 10 nhân vật chính và các nhân vật phụ. Đây là một thể nghiệm mới và cũng là lần đầu tiên các nghệ sĩ, diễn viên của Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh vốn quen biểu diễn dân ca truyền thống bước sang thử sức với nghệ thuật ca kịch.

Bối cảnh vở ca kịch là không gian làng quan họ đầu thế kỷ XX.

Vở diễn mở đầu với không gian tưng bừng, rộn rã của Hội Lim năm 1930, đưa khán giả trở về miền quê Quan họ thanh lịch, đằm thắm, ngập tràn những khúc hát dân ca. Nhân vật trung tâm là Vân - cô gái say mê quan họ, hát hay, nết na và yêu tha thiết Phong - sau đó tham gia hoạt động cách mạng. Tình yêu của họ bị chia cắt bởi quyền lực và chiến tranh để rồi sau 15 năm đằng đẵng chia xa, họ gặp lại nhau khi Cách mạng giành thắng lợi. Trong ngày hội làng, tiếng hát quan họ lại ngân vang cùng tình yêu, niềm tin và khát vọng tự do. Làn điệu quan họ "Giã bạn" ngọt ngào, tha thiết đã khép lại vở diễn với dư âm sâu lắng về sức sống của văn hóa và con người Bắc Ninh-Kinh Bắc.

Khi hóa thân vào nhân vật có số phận, tích cách cụ thể, các nghệ sĩ, diễn viên phải kết hợp nhuần nhuyễn kỹ năng vừa hát vừa thoại vừa diễn xuất.

Điểm nổi bật của "Cô gái làng Quan họ" là cấu trúc ca kịch thể nghiệm. Xuyên suốt tác phẩm, những làn điệu dân ca quan họ trở thành linh hồn nghệ thuật, kết nối các tuyến nhân vật và mạch truyện từ khởi đầu, cao trào đến kết thúc. Các làn điệu quan họ như: "Chim khôn đỗ nóc nhà quan", "Đêm qua nhớ bạn", "Người ơi người ở đừng về", "Con nhện giăng mùng", "Thương nhớ trong lòng", "Lên Tiên Cung", "Tương phùng tương ngộ", "Nhớ mãi khôn nguôi", "Khách đến chơi nhà", "Lúng liếng", "Sông Cầu nước chảy lơ thơ", "Nam nhi", "Nhất quế nhị lan", "Giã bạn"… được sử dụng đan cài tinh tế, tạo thành dòng chảy âm nhạc thống nhất, thể hiện sâu sắc tâm trạng, nỗi nhớ thương da diết cùng khát vọng, lý tưởng của con người Kinh Bắc.

Vở diễn khép lại với không gian hội làng miền quê quan họ vang ngân những khúc dân ca ngọt ngào, sâu lắng.

"Cô gái làng Quan họ" là tác phẩm đánh dấu nỗ lực đổi mới sáng tạo của Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh khi mạnh dạn thử nghiệm loại hình nghệ thuật ca kịch. Sự hòa quyện giữa âm nhạc truyền thống, nghệ thuật diễn xuất và tư duy dàn dựng hiện đại đã mang đến cảm xúc mới lạ đặc biệt cho công chúng thưởng thức.