Dấu ấn mặt nạ Việt Nam tại triển lãm nghệ thuật châu Á ở Ấn Độ

  • Cập nhật: Thứ hai, 14/7/2025 | 12:00:00 AM

Bảo tàng Thủ công Quốc gia ở thủ đô New Delhi của Ấn Độ đang diễn ra triển lãm "Pratirupa: Mặt nạ trong sự giao thoa văn hóa châu Á". Trong đó, giới thiệu bộ sưu tập ấn tượng gồm gần 100 mặt nạ nghi lễ và trình diễn đến từ nhiều quốc gia châu Á.

Các mặt nạ truyền thống châu Á được trưng bày tại triển lãm.
Các mặt nạ truyền thống châu Á được trưng bày tại triển lãm.

Pratirupa là sáng kiến chung của Bảo tàng Thủ công Quốc gia, Bảo tàng Nghệ thuật Dân gian và Bộ lạc Purvasha, và Trung tâm Nghệ thuật Odi, bang Odisha, miền Đông Ấn Độ. Bộ sưu tập trưng bày các mặt nạ đến từ Ấn Độ, Việt Nam, Thái Lan, Trung Quốc, Hàn Quốc, Sri Lanka và Myanmar, tái hiện chiều sâu tâm linh, nghi lễ và sân khấu độc đáo của từng nền văn hóa.

Bên cạnh đó, Pratirupa còn giúp công chúng khám phá biểu tượng chung, các câu chuyện thiêng liêng và truyền thống trình diễn cổ xưa trong nghệ thuật chế tác mặt nạ trên khắp châu Á, mở ra góc nhìn sâu sắc về sự tương đồng văn hóa vượt qua mọi biên giới.

Bà Junhi Han, Trưởng Ban Văn hóa Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) nhấn mạnh: "Trong một thế giới đầy chia rẽ, triển lãm này là minh chứng cho sự gắn kết văn hóa sâu sắc của chúng ta. Những chiếc mặt nạ không chỉ là hiện vật văn hóa mà còn là biểu đạt của bản sắc, nghi thức và ký ức. Chúng nhắc chúng ta nhớ đến tính nhân văn chung trải dài trong các nền văn minh cổ đại châu Á".

Trong bộ sưu tập này, người xem có thể thấy một loạt mặt nạ đại diện cho con người, linh hồn, quỷ dữ, thần linh, động vật và hình dạng nhân hóa… Có thể chia bộ sưu tập thành các nhóm: Mặt nạ thiêng được dùng để xoa dịu các vị thần tà ác và được sử dụng trong các nghi lễ hơn là nghệ thuật trình diễn; mặt nạ tượng trưng cho tổ tiên, bảo vệ sự an lành cho gia đình; mặt nạ dùng để kể chuyện thông qua các hoạt động nghệ thuật trình diễn…

Chất lượng nghệ thuật của các mặt nạ khác nhau tùy theo nền văn hóa, đồng thời phản ánh chất lượng thẩm mỹ ở mọi cấp độ mà không phân biệt chủng tộc, tôn giáo hay sắc tộc.

Ảnh hưởng của hệ sinh thái đến truyền thống mặt nạ có thể được nhìn thấy từ vật liệu sử dụng làm mặt nạ và nội dung sáng tạo. Trong triển lãm này, các mặt nạ chủ yếu được làm từ gỗ, giấy bồi, tre, đất nung và kim loại.

Nghệ sĩ biểu diễn với mặt nạ truyền thống Ấn Độ.

Tại triển lãm, công chúng cũng có dịp thưởng thức nét đặc sắc của văn hóa dân gian Việt Nam qua mặt nạ Lễ hội Thu hoạch. Được chạm khắc từ gỗ, chiếc mặt nạ mô phỏng gương mặt một cụ già hằn sâu dấu vết thời gian thường xuất hiện trong các vở kịch dân gian gắn liền với lễ hội mừng mùa màng bội thu. Không chỉ là đạo cụ biểu diễn, chiếc mặt nạ còn là biểu tượng của trí tuệ, sự viên mãn và niềm hân hoan trong đời sống nông nghiệp truyền thống.

Trọng tâm của triển lãm Pratirupa là ca ngợi những yếu tố thống nhất định hình nên sự giao thoa giữa quá trình tư duy và tầm nhìn của con người vượt ra ngoài rào cản văn hóa. Thực tế, sáng tạo nghệ thuật trong xã hội loài người là sự lan tỏa của vạn vật.

Trong thế giới hối hả ngày nay, nơi nghề thủ công đòi hỏi thời gian và sự kiên nhẫn đang dần bị mai một, triển lãm Pratirupa là không gian quý báu để giúp công chúng nhìn lại, thấu hiểu và trân trọng những giá trị văn hóa sâu sắc được lưu giữ qua từng tác phẩm nghệ thuật truyền thống. Đây không chỉ là nơi chiêm ngưỡng nghệ thuật mà còn là dịp để kết nối với cội nguồn, cảm nhận tinh thần dân tộc và khám phá sự giao thoa độc đáo giữa các nền văn hóa châu Á qua lăng kính của những chiếc mặt nạ mang tính biểu tượng vùng miền.

Theo Báo BNĐT

Các tin khác
Học viên tham dự lớp truyền dạy hát then - đàn tính.

Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch Bắc Ninh vừa tổ chức truyền dạy hát then - đàn tính cho gần 40 học viên là hạt nhân văn nghệ của các câu lạc bộ hát then - đàn tính đến từ các địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số, như: Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam, Lạng Giang, Yên Thế…

Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội khép lại với nhiều dấu ấn qua các tiết mục nghệ thuật đặc sắc.

Lễ hội khép lại nhưng hành trình kết nối vẫn tiếp tục. Những câu chuyện được hình thành tại Hà Nội sẽ tiếp tục lan tỏa, mang theo hình ảnh một Việt Nam giàu bản sắc đến với bạn bè năm châu.

Lễ rước văn, rước bộ từ chùa Côn Sơn về đền Nguyễn Trãi. Ảnh: THIỆN TÍN

Trong không gian linh thiêng của “Tháng Tám giỗ Cha”, Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc mùa thu năm 2026 không chỉ tưởng niệm các anh hùng dân tộc mà còn đánh dấu sự kiện công bố bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc. Không gian lễ hội được mở rộng, công tác quản lý và tổ chức lễ hội được nâng tầm hòa vào dòng chảy di sản thế giới.

Nghi lễ diễu hành rước lễ, dâng lễ vật bánh chưng, bánh dày, hoa quả, đặc sản Nam Bộ lên Quốc Tổ Hùng Vương trong dịp Giỗ tổ 2026.

Cục Nghệ thuật biểu diễn vừa có Thư ngỏ về hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, kêu gọi các đơn vị nghệ thuật, tổ chức, doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà sáng tạo trên cả nước xây dựng, tổ chức các chương trình, hoạt động nghệ thuật thiết thực, chất lượng, phục vụ đông đảo công chúng.

Xem các tin đã đưa ngày:
Tin trong: Chuyên mục này Mọi chuyên mục
 
Thời sự