Hương nến truyền thống Bồng Am

Thôn Am Hà, xã Bồng Am (cũ), nay thuộc xã Tuấn Đạo được biết đến với sản phẩm hương nến truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan. Sản phẩm sử dụng nhựa trám và dễ cây hương bài làm nguyên liệu nên giữ mùi thơm đặc trưng. Từ bí quyết cha ông truyền lại, đến nay trong thôn còn một số gia đình làm hương bằng phương pháp thủ công với thâm niên hơn 50 năm trong nghề. Nhận thấy hương nến là sản phẩm đặc trưng của đồng bào dân tộc tại địa phương, UBND xã Tuấn Đạo đã giao cho Hợp tác xã (HTX) Ong mật hữu cơ Sơn Động, ở thôn Linh Phú (cùng xã Tuấn Đạo) đầu tư lắp đặt dây chuyền sản xuất với máy trộn, nghiền nguyên liệu, máy làm hương tự động.

Những tháng cuối năm, người dân thôn Am Hà và các thành viên của HTX Ong mật hữu cơ Sơn Động lại sáng đèn thâu đêm làm hương. Hiện HTX liên kết với các hộ sản xuất hơn 10 vạn thẻ hương mỗi ngày, sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó. Tin vui với người dân địa phương khi tháng 6/2024, sản phẩm Hương nến Bồng Am được Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP huyện chứng nhận đạt 3 sao. Từ khi được gắn sao, bà con càng chăm chút cho sản phẩm như: Thiết kế bao bì, xây dựng nội dung câu chuyện của sản phẩm, đẩy mạnh quảng bá, tiếp thị tại các hội chợ thương mại và nền tảng mạng xã hội để hương thơm bay xa hơn. Ông Lê Đức Thuận, Chủ tịch UBND xã nhận xét, bên cạnh mục đích giữ nghề truyền thống trong đồng bào dân tộc thiẻu số, nghề làm hương nến ở xã Tuấn Đạo còn góp phần giải quyết việc làm, tạo thu nhập cho người dân địa phương. Còn với khách hàng từng sử dụng thì hương nến Bồng Am mang hương vị ngày Tết cổ truyền.

Mật ong - Giọt vàng Tây Yên Tử

Lợi thế của Sơn Động là những cánh rừng phía Tây Yên Tử có sẵn nhiều loài kỳ hoa dị thảo quanh năm đua nở hương sắc để những đàn ong chắt chiu cho đời những giọt mật vàng óng giàu giá trị dinh dưỡng. Từ nhiều năm trước, người dân vùng cao Sơn Động đã biết khai thác mật ong rừng, tuy vậy việc đi lại xa xôi, vất vả và không phải lúc nào cũng có. Để tạo nguồn khai thác mật ổn định, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn trên thị trường, nhiều người quyết định nuôi ong rừng mật dưới tán cây lim, cây dẻ… Hiện toàn huyện Sơn Động có khoảng 18 nghìn đàn ong, mỗi năm cung cấp ra thị trường khoảng 170 - 180 tấn mật với giá bán bình quân 150 nghìn đồng/lít, cho doanh thu gần 20 tỷ đồng. Thời gian khai thác mật chủ yếu từ tháng 3 đến tháng 5 hằng năm, những thán còn lại ong được nghỉ dưỡng sức. Vì vậy, những giọt mật vàng được sản xuất từ những cánh rừng ở vùng cao Sơn Động luôn đạt chất lượng cao, bán được giá, người tiêu dùng rất ưa chuộng.

Để xây dựng và phát triển sản phẩm đặc trưng của địa phương thành sản phẩm hàng hóa với quy mô lớn, hiện nay trên địa bàn có 2 đơn vị sản xuất mật ong là Hợp tác xã Thảo Mộc Linh và Hợp tác xã Ong mật hữu cơ Sơn Động. Trung bình mỗi năm, mỗi đơn vị thu được khoảng 100 - 120 tấn mật, doanh thu từ 5,5-6 tỷ đồng/năm. Thu nhập của thành viên bình quân 3-5 triệu đồng/tháng, cá biệt có thành viên thu 10 triệu đồng/tháng. Các sản phẩm đều đạt OCOP 3 sao. Những giọt mật ong vàng sánh, thơm ngọt là món quà của thiên nhiên huyện Sơn Động được bảo quản, cất giữ trong lọ thủy tinh với bao bì đẹp mắt ngày càng được thực khách muôn nơi đặt mua về sử dụng hoặc làm món quà dinh dưỡng ý nghĩa dành tặng người thân yêu.

Táo Đại Sơn - Trái ngọt của núi rừng

Cùng với các loại cây ăn quả khác, xã Đại Sơn là một trong những địa phương có diện tích trồng táo lớn nhất huyện. Những năm gần đây, cây táo ở Đại Sơn không chỉ cho năng suất cao mà thị trường tiêu thụ rất thuận lợi, nhất là vào dịp trước và sau Tết Nguyên đán, giá bán ở mức cao. Hiện toàn xã có 21 ha trồng táo, chủ yếu là giống táo Đài và giống táo Xuân, tập trung ở các thôn Tân Hiệp, Trung Sơn, Khuân Cầu.

Sản phẩm táo Đại Sơn được cấp chứng nhận VietGAP

Theo lãnh đạo UBND xã, những năm gần đây, thị trường táo tiêu thụ thuận lợi với giá bán bình quân 25.000 đến 30.000 đồng/kg (có thời điểm bán được 40.000 đồng/kg). Nông dân thường xuyên cập nhật tiến bộ khoa học kỹ thuật và áp dụng chặt chẽ trong quy trình chăm sóc nên năng suất táo đạt bình quân khoảng 350 tạ/ha, sản lượng khoảng 600 tấn, trị giá ước đạt 14,6 tỷ đồng/năm. Phần lớn sản lượng táo được các thương nhân thu mua tận ruộng mang đi các siêu thị lớn tại Hà Nội, Quảng Ninh tiêu thụ. Năm nay, sản phẩm có mặt ở một số thị trường mới như: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Nghệ An, Thanh Hóa.

Nhờ trồng táo, nhiều hộ dân vươn lên thoát nghèo, có thu nhập từ 150 đến 300 triệu đồng/năm. Hiện táo Đại Sơn được cơ quan chức năng cấp chứng nhận bảo đảm tiêu chuẩn VietGAP, đạt OCOP 3 sao. Đây là những điều kiện thuận lợi để nâng tầm thương hiệu nông sản, giúp người dân đẩy mạnh liên kết sản xuất và tiêu thụ, đưa sản phẩm đặc trưng của địa phương vươn xa.

Bám sát mục tiêu hướng đến của chương trình OCOP, thời gian qua, huyện Sơn Động đã ban hành các nghị quyết, kế hoạch tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, khuyến khích các chủ thể khai thác tiềm năng về đất đai, sản vật truyền thống của địa phương, nâng cao giá trị sản phẩm, tăng thu nhập, góp phần cải thiện đời sống cho người dân vùng nông thôn. Huyện có chính sách hỗ trợ tối đa không quá 100 triệu đồng/sản phẩm đạt OCOP 3 sao; 150 triệu đồng/sản phẩm 4 sao; Sản phẩm 5 sao được hỗ trợ tối đa không quá 250 triệu đồng/sản phẩm. Theo đồng chí Lê Đức Thắng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND huyện Sơn Động, huyện ưu tiên 6 nhóm sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ đặc sắc, truyền thống mang đặc trưng của mỗi địa bàn để xây dựng sản phẩm OCOP; xây dựng sản phẩm OCOP làm quà tặng, đặc sản của địa phương gắn với du lịch nông thôn. Khuyến khích các chủ thể đầu tư máy móc, thiết bị, ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất, sơ chế, bảo quản, chế biến, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường. Với hướng đi đúng trên, cùng với các sản phẩm hương nến truyền thống Bồng An, mật ong hữu cơ, táo Đại Sơn… Sơn Động còn có nhiều nông sản, sản phẩm tiêu biểu khác đạt OCOP 3 sao như: Rượu men lá, mỳ gạo, miến dong, gà 6 ngón, mămg mai… Các sản phẩm tiêu biểu, đặc trưng, sản phẩm OCOP đã và đang góp phần kiến tạo Sơn Động trở thành một vùng quê trù phú, giàu tiềm năng phát triển gắn với nét đặc trưng riêng có của vùng cao ở phía Đông tỉnh Bắc Giang.

Quang Vinh